Een belangrijke groep van persoonsgegevens die vandaag nog niet ontsloten worden via MAGDA, maar waarnaar een grote vraag is, zijn inkomensgegevens. In tientallen administratieve processen worden rechten toegekend op basis van het inkomen en/of het vermogen van de burgers. Het administratief onderzoeken van dat inkomen blijkt echter tot vrij veel rompslomp te zorgen. Herhaaldelijk worden de aanvragers gevraagd om fotokopieën mee te sturen van hun aanslagbiljet. Bij uitstek een document dat van de overheid zélf komt. En waar vaak veel meer persoonlijke informatie op te vinden is dan de administratie nodig heeft voor haar beslissing.
Er is dan ook een grote verscheidenheid aan combinaties van gegevens die een administratie gebruikt voor het berekenen van “het inkomen”. De studie geeft een overzicht van de inkomenscomponenten die nodig en digitaal aanwezig dienen te zijn met het oog op de digitalisering van een inkomensgerelateerd proces.
Aanpak
Om duidelijkheid te krijgen in het aanbod en de ontsluitingmogelijkheden werden de diverse componenten geïnventariseerd. De vraag werd in kaart gebracht aan de hand van een overzicht van de regelgeving van de processen op Vlaams niveau die een inkomenstoets hanteren.
Deze studie geeft dan ook een quasi volledig overzicht van de diverse
inkomenscomponenten en inkomen gerelateerde processen die de Vlaamse overheid hanteert bij het bepalen van belastingen of het toekennen van premies en rechten.
Ambitie
Het is onze ambitie om via ons technologisch platform (MAGDA) de Vlaamse administraties in staat te stellen om zélf de nodige inkomensgegevens rechtstreeks aan de bron op te vragen, en op die manier de burgers een belangrijke administratieve last te besparen.
Overzicht van de domeinen waarin inkomens gerelateerde gegevens worden gebruikt:
- Inkomensprocessen uit het beleidsdomein ruimtelijke ordening;
- woonbeleid en onroerend erfgoed;
- inkomensprocessen uit het beleidsdomein onderwijs en vorming;
- inkomensprocessen uit het beleidsdomein welzijn, volksgezondheid en gezin;
- inkomensprocessen uit het beleidsdomein cultuur, jeugd, sport en media;
- inkomensprocessen uit het beleidsdomein landbouw en visserij;
- inkomensprocessen uit het beleidsdomein werk en sociale economie.
De grootste groep processen vinden we in het domein ruimtelijke ordening en woonbeleid (vb. huren, bouwen, renoveren). Ook binnen de domeinen overwijs en vorming (vb. studiefinanciering) en het domein volksgezondheid en gezin (vb. kinderzorg en opvanggezinnen).
Belangrijkste conclusies:
Terminologie
Wij stellen vast dat binnen de bestaande regelgeving zeer uiteenlopende terminologie gehanteerd wordt voor de omschrijving van de inkomenscomponenten. Dit komt uiteraard de rechtszekerheid en transparantie niet te goede. Het lijkt ons daarom belangrijk dat duidelijke en uniforme begrippen worden gehanteerd. Zo zou het bijvoorbeeld te verkiezen zijn één begrip te hanteren waar momenteel verwezen wordt naar de aan de personenbelasting onderworpen inkomsten, het gezamenlijk belastbaar inkomen of het aan de personenbelasting onderworpen netto (belastbaar) inkomen. Hierbij dient in ieder geval vermeden te worden moeilijk af te lijnen begrippen als het “besteedbaar” inkomen te hanteren.
Anderzijds was het niet de bedoeling van deze studie te komen tot een universele definitie van het inkomensbegrip. Dit zou onder meer betekenen dat de bestaande regelgeving dan op vele punten moet worden aangepast.
Inkomensgerelateerde processen
In deze studie hebben wij vastgesteld dat er op Vlaams niveau veel inkomensgerelateerde processen in de regelgeving zijn opgenomen. Sommige van deze processen vertegenwoordigen zeer grote aantallen gebruikers, vooral in de beleidsdomeinen ruimtelijke ordening en woonbeleid, onderwijs en vorming en welzijn volksgezondheid en gezin. Vaak vertegenwoordigen deze gebruikers eerder sociaal zwakkere groepen uit de maatschappij. Deze vaststelling bevestigt het belang van initiatieven in dit domein om de dienstverlening aan de burger vlotter, geïntegreerd en via elektronische weg te laten verlopen.
Gebruikte inkomenscomponenten
Een andere vaststelling van deze studie is dat minder inkomenscomponenten gebruikt worden dan oorspronkelijk verwacht.
In deze studie hebben wij de basiscomponenten uit de inkomstenbelasting en de sociale zekerheid alsook een aantal andere voor de hand liggende inkomenscomponenten gedefinieerd. Tegelijk hebben wij aangegeven welke bron de authentieke bron vormt voor aanlevering van deze gegevens. Het is de bedoeling dat Vlaamse administraties in de toekomst gebruik maken van deze unieke basiscomponenten voor het opvragen en ter beschikking stellen van inkomensgegevens. De voorgestelde lijst met inkomenscomponenten kan uiteraard niet exhaustief maar streeft wel volledigheid na door de meest gebruikte basiscomponenten aan te reiken. Het voordeel van dergelijke unieke basiscomponenten is dat zij ook bij nieuwe of gewijzigde reglementeringen gebruikt kunnen worden. Het zal met andere woorden niet nodig zijn in dergelijke gevallen telkens nieuwe basiscomponenten te creëren.
Wettelijke basis
Een volgende vaststelling is dat de verwerking van inkomensgerelateerde gegevens soms zonder wettelijke basis of zonder voldoende duidelijke wettelijke basis geschiedt.
Wanneer bijvoorbeeld recente en relevante inkomensgegevens bepalend zijn voor het toekennen van rechten, laat dit een ruime interpretatiemarge aan de administratieve diensten.
Wanneer de regelgeving voorziet dat het inkomen bepaald wordt door de aan de personenbelasting onderworpen inkomsten en dergelijke inkomsten zijn niet voorhanden, zal de administratieve dienst in de praktijk rekening gaan houden met andere mogelijke inkomens, hoewel dit niet in de regelgeving is voorzien. Best kan voorzien worden dat enkel officiële attesten in aanmerking komen die de betrokken dienst elektronisch bij andere diensten kan opvragen. Voor andere inkomsten, zoals bedragen uit kansspelen of niet-belastbare roerende inkomsten kan dan best via een verklaring op eer gewerkt worden.
Gebruikte bronnen
Vastgesteld kan worden dat vandaag een grote diversiteit aan bronnen bestaat en dat vaak niet met de aangewezen of vastgelegde authentieke bron gewerkt wordt. Al te vaak wordt met formulieren gewerkt. De authentieke bronnen worden niet altijd elektronisch geconsulteerd.
Elektronische uitwisseling
Uit deze studie volgt dat nog te vaak via papier wordt gewerkt. Burgers moeten nog te vaak formulieren invullen en attesten voorleggen, die ze eerst ergens moeten opvragen. De elektronische mogelijkheden worden duidelijk onderbenut. Wanneer de gegevensopvraging wel elektronisch gebeurt, blijkt dat ook de elektronische opvraging op zich efficiënter kan verlopen. Zo blijft het bijvoorbeeld omslachtig om op regelmatige tijdstippen een e-mail te sturen met de gevraagde gegevens waarna de authentieke bron een file met deze gegevens terugstuurt. Veel eenvoudiger zou het zijn indien de relevante gegevens online kunnen worden opgevraagd of via EDI uitgewisseld.
|
-
